W Intralogistyce rozpoczyna się nowa era. Jeszcze kilka lat temu roboty wykonywały jedynie powtarzalne zadania zaprogramowane przez człowieka. Dziś uczą się, reagują na otoczenie, współpracują z ludźmi i podejmują samodzielne decyzje. Prof. dr Katharina Hölzle, dyrektor IAT Uniwersytetu w Stuttgarcie i dyrektor zarządzająca Fraunhofer IAO, określa ten moment jako przełom porównywalny z pojawieniem się ChatGPT. Sztuczna inteligencja, która w krótkim czasie zrewolucjonizowała generowanie tekstów i obrazów, umożliwia robotom wyjście poza sztywne schematy działania. Physical AI, czyli połączenie robotyki z algorytmami adaptacyjnymi, sprawia, że roboty stają się partnerami dla człowieka. Dzięki temu potrafią pracować w sposób elastyczny, proaktywny i dostosowany do sytuacji.
Dynamiczny rozwój technologii wpływa na branżę, która działa pod dużą presją. Konkurenci na świecie intensywnie inwestują w robotykę wspieraną sztuczną inteligencją i budują w ten sposób swoją przyszłą pozycję. W tym samym czasie wiele firm w Niemczech zmaga się z trudną sytuacją gospodarczą, co ogranicza gotowość do ryzyka i spowalnia wdrażanie nowych rozwiązań. Mimo to jest to moment, który może przynieść wyjątkową szansę. Przedsiębiorstwa, które już dziś inwestują w inteligentną robotykę, mogą zwiększyć efektywność i odporność swoich procesów, a także umocnić pozycję na globalnym rynku. To również szansa na wzmocnienie roli Niemiec jako ważnego ośrodka produkcyjnego.
Intralogistyka i robotyka oparta na AI w obecnej sytuacji
Intralogistyka jest cichą siłą, która zapewnia sprawne działanie łańcuchów dostaw. Ma duże znaczenie, choć rzadko znajduje się w centrum uwagi. Branża mierzy się dziś z rosnącymi wyzwaniami. Produkcja w Niemczech wzrosła w 2024 roku o 3% i osiągnęła wartość 27,7 mld euro. Eksport wyniósł 20,8 mld euro. W tym samym czasie Chiny zwiększyły eksport do 26,8 mld euro i osiągnęły wzrost o 13%.
Widać również różnicę między oczekiwaniami a praktycznym wykorzystaniem sztucznej inteligencji. Ponad 50% firm logistycznych uważa, że AI będzie kluczowa dla przyszłego sukcesu. Obecnie tylko 12% stosuje ją w praktyce. Większość pozostaje na etapie pilotaży i testów. Najczęściej wskazywanymi barierami są wysokie koszty wdrożeń (41%), obawy dotyczące ochrony danych i bezpieczeństwa IT (36%) oraz brak specjalistów (35%). Pojawiają się także pytania o akceptację systemów autonomicznych.
Mimo tych trudności Niemcy mają dobrą pozycję wyjściową. Na 10 000 pracowników przypada tam 429 robotów przemysłowych. Wynik jest wyższy niż średnia europejska, choć nadal daleki od poziomu Korei Południowej (1 012) i Singapuru (770). Około 20% niemieckich firm przemysłowych korzysta już z robotyki opartej na AI. Kolejne 42% planuje jej wdrożenie.
Physical AI jako czynnik przełomowy
Coraz wyraźniej widać, że połączenie sztucznej inteligencji i robotyki wyznacza nowy etap w rozwoju Intralogistyki. Klasyczna automatyzacja opiera się na stałych, zaprogramowanych procesach. Systemy z Physical AI potrafią natomiast wchodzić w bezpośrednią interakcję z otoczeniem, reagować na zmiany i działać samodzielnie. Czujniki, integracja danych i algorytmy uczące się stanowią podstawę nowoczesnych systemów. Umożliwiają precyzyjne interakcje, planowanie w czasie rzeczywistym oraz niezawodne wykonywanie złożonych zadań.
W praktyce oznacza to, że roboty dostosowują się do zmieniających się procesów. Bezzałogowe systemy transportowe poruszają się bezpiecznie nawet w nieuporządkowanych przestrzeniach magazynowych. Systemy asystujące dopasowują wsparcie do potrzeb człowieka w danej sytuacji. Powstają dzięki temu systemy samodoskonalące się, które pracują szybciej i dokładniej. Jednocześnie zwiększają odporność całych sieci logistycznych.
Potencjał tych rozwiązań wykracza poza sam wzrost efektywności. Robotyka oparta na AI otwiera nowe obszary zastosowań i umożliwia modele biznesowe oparte na danych. Wspiera też działania na rzecz zrównoważonego rozwoju. Może to oznaczać produkcję bezbłędną, lepsze wykorzystanie zasobów lub ponowne użycie komponentów. Osiągnięcie takiego poziomu wymaga jednak więcej niż samych inwestycji technologicznych. Physical AI stawia nowe pytania dotyczące zarządzania złożonością elastycznej automatyzacji i potrzebnych regulacji. Ważne jest też budowanie akceptacji i zaufania wśród osób, które będą pracować z takimi systemami.
Jak AI w robotyce przekłada się na realne korzyści
Praktyczne projekty pokazują, że robotyka oparta na AI realnie zwiększa efektywność, elastyczność i jakość procesów. W eksperymencie u producenta samochodów z południowych Niemiec pracownicy testują nowe systemy asystujące oparte na AI. Podczas kompletacji zamówień rejestrowane są ich ruchy gałek ocznych. Dane są analizowane za pomocą eye trackingu. System wykrywa w ten sposób brakujący element lub nieprawidłowy przebieg pracy i wysyła sygnały wizualne lub akustyczne w czasie rzeczywistym. Efektem jest mniejsza liczba błędów, bardziej niezawodne zaopatrzenie produkcji oraz niższe obciążenie fizyczne i psychiczne.
W ramach projektu Fraunhofer „Empathic Robotics” badacze rozwijają systemy, które rozpoznają stan fizyczny i emocjonalny pracowników. Systemy te potrafią odpowiednio reagować. Podczas prac montażowych robot wykrywa niekorzystną pozycję ergonomiczną. W takiej sytuacji zmienia swoje ruchy lub sposób podawania narzędzi. Dzięki temu współpraca człowieka i maszyny staje się bezpieczniejsza i bardziej produktywna.
Innym przykładem jest producent maszyn drukarskich, który wraz z firmą specjalizującą się w data science, machine learning i AI opracował nowe podejście do planowania zapasów. Zamiast stałych cykli zamówień, algorytmy określają rzeczywiste zapotrzebowanie w czasie rzeczywistym. Ilości i terminy dostaw są optymalizowane. Zapasy maleją, a planowanie staje się prostsze. Materiały trafiają tam, gdzie są potrzebne. Dzięki temu model vendor-managed inventory można skalować na większą liczbę klientów bez zatrudniania dodatkowego personelu.
Przyszłość zaczyna się od działania
Korzyści płynące z robotyki opartej na AI są dziś bardzo wyraźne. Dlatego prof. Katharina Hölzle podkreśla, że potrzebne jest szybkie działanie. Jej zdaniem wdrażanie takich rozwiązań nie może być odkładane. Trzeba przestać jedynie obserwować i zacząć działać. Tylko ci, którzy aktywnie testują technologie, zdobywają doświadczenie dające później przewagę.
Pierwszym krokiem jest praktyczne działanie. Oznacza to uruchamianie projektów pilotażowych, zbieranie wniosków i rozwijanie udanych inicjatyw. Drugim elementem pozostaje czynnik ludzki. Pracowników należy włączać od samego początku, aby budować akceptację i rozwijać kompetencje. Trzecim filarem jest współpraca. W podejściu „system of systems” oznacza to wymianę danych, tworzenie wspólnych interfejsów i wykorzystywanie synergii między partnerami.
Hölzle zwraca uwagę, że odpowiedzialność nie spoczywa wyłącznie na firmach. Jej zdaniem polityka, biznes i nauka muszą wspólnie budować warunki wzmacniające pozycję Niemiec w międzynarodowej konkurencji. Badenia-Wirtembergia może stać się regionem modelowym. Dysponuje gęstą siecią instytutów badawczych, silnymi firmami technologicznymi, wieloma producentami robotów i sprzyjającym środowiskiem innowacji. Hölzle jest przekonany, że droga od pojedynczych projektów pilotażowych do szerokiego wdrożenia zdecydowanie się opłaci. „Jesteśmy dopiero na początku procesu, który fundamentalnie zmieni produkcję i logistykę. Ci, którzy już teraz obiorą właściwy kierunek, zyskają w dłuższej perspektywie”.